بخوانید، روی نقشه ببینید، یا بشنوید
همان ایدهها، از سه راه. از هر جا که مناسب شماست آغاز کنید؛ همهچیز به هم پیوند خورده است.
بخوانیدراهنماشانزده فصل، از مسئلهٔ گتیه تا قضیهٔ بیز، با مثالهای حلشده و خودآزمایی.
کاوش کنیدنقشهٔ مفاهیم۱۳۵ ایده در نقشهای زنده که میتوانید جابهجا و باز کنید، به فارسی و انگلیسی، هر یک با مدخلی کامل.
بشنویدنسخهٔ صوتیهمهٔ فصلها روایت شدهاند، رویهم ۲۰ ساعت، با نشانگرِ بخشها و آزمونکی در پایان هر فصل.این سایت چه میکند
تسلط بر معرفتشناسی وبسایتی رایگان و متنباز برای آموختنِ معرفتشناسی و تفکرِ نقادانه است.
بخوانید، کاوش کنید و بشنوید
راهنمایی رایگان دربارهٔ معرفت، شواهد و تفکرِ نقادانه: شانزده فصل با خودآزمایی، واژهنامه، نقشهٔ مفاهیم به فارسی و انگلیسی، و روایتِ صوتیِ همهٔ فصلها برای شنیدن در همینجا، بیاینترنت، یا در برنامهٔ پادکست.
ابزارهای مطالعه
نشانهگذاری و یادداشت، پیشرفتِ خواندن، پرسشهای مرورِ فاصلهدار، و همراهِ هوشمندِ مطالعهٔ اختیاری که با کلیدِ API خودتان برای Claude یا ChatGPT به پرسشهایتان دربارهٔ صفحهای که میخوانید پاسخ میدهد. همهچیز بدونِ حساب کار میکند و در مرورگرتان میماند.
ورودِ اختیاری با حساب گوگل
با حساب گوگل وارد شوید تا پیشرفت، یادداشتها، دستهٔ مرور و تنظیماتتان در همهٔ دستگاههایتان هماهنگ بماند. سایت نام، ایمیل و تصویرتان را فقط برای نشان دادنِ حسابِ واردشده به کار میبرد و دادههای مطالعه را در پوشهای خصوصی در گوگلدرایوِ خودتان ذخیره میکند؛ پروندههای دیگرتان را نمیبیند. هیچ سروری از ما، هیچ تبلیغ و هیچ ردیابیای در کار نیست.
شانزده فصل، هر یک با یک شاهکار
هر فصل با نقاشی یا عکسی آغاز میشود که پرسشِ آن را در خود دارد، از «مکتب آتن» رافائل تا عکسِ «طلوع زمین».
بنیادها
فصل ۱معرفتشناسی چیست؟
پرسشهای اصلی؛ سه گونه دانستن؛ باور، درجهٔ باور و پذیرش؛ پیشین، تحلیلی و ضروری؛ دلیلهای معرفتی در برابرِ دلیلهای عملی؛ نقشهٔ این حوزه
فصل ۲تاریخِ نظریهٔ معرفت
از پیشاسقراطیان، سقراط، افلاطون و ارسطو، با گذر از سنتهای هندی، اسلامی و چینی، تا دکارت، لاک، هیوم، رید و کانت، و از آنجا تا گتیه، کواین و امروز
فصل ۳منطق و کالبدشناسیِ استدلال
قیاس، استقرا و ابداکشن؛ اعتبار و درستی؛ جملههای شرطی و شرطهای لازم و کافی؛ شکلهای معتبرِ استدلال و مغالطههای صوری؛ مقدمههای ناگفته؛ نقشهٔ استدلال؛ مدلِ تولمین
فصل ۴زبان، مفهومها و تعریفها
معنا و مصداق؛ انواعِ تعریف؛ ابهام و گنگی؛ نزاعهای لفظی؛ زبانِ جهتدار و قاببندی؛ مفهومهایی که ذاتاً محلِ اختلافاند؛ مهندسیِ مفهومی
هستهٔ معرفتشناسی
فصل ۵معرفت چیست؟
باورِ صادقِ موجه؛ مسئلهٔ گتیه؛ وثاقتگرایی، حساسیت، ایمنی، فضیلت و نظریههای «معرفتنخست»؛ بختِ معرفتی؛ ارزشِ معرفت؛ فهم و حکمت
فصل ۶توجیه: ساختارِ دلیلهای خوب
ابطالکنندهها؛ مسئلهٔ تسلسل؛ مبناگرایی، انسجامگرایی، تسلسلگرایی و ترکیبهایشان؛ درونگرایی در برابر برونگرایی؛ شواهدگرایی؛ مسئلهٔ معیار؛ خطاپذیرگرایی
فصل ۷سرچشمههای معرفت
ادراکِ حسی، حافظه، دروننگری، عقل و گواهی: هر کدام چطور کار میکند و کجا خطا میکند؛ علمِ حضوری؛ کی میشود به شهود اعتماد کرد
فصل ۸شکاکیت و پاسخهایش
شکاکیتِ پیرونی و دکارتی؛ مغز در خمره؛ استدلالِ انسداد؛ مور، زمینهگرایی، معرفتشناسیِ لولا و پاسخهای دیگر؛ شکاکیتِ سالم در برابرِ شکاکیتِ ویرانگر
شواهد، علم و حقیقت
فصل ۹استقرا، احتمال و استدلالِ بیزی
مسئلهٔ هیوم؛ «گرو» و کلاغها؛ احتمال؛ قضیهٔ بیز با مثالهای حلشده؛ نرخِ پایه، مغالطهٔ عطف، مسئلهٔ مانتی هال؛ کالیبراسیون
فصل ۱۰علم، شواهد و تبیین
ابطالپذیری؛ مسئلهٔ دوئمـکواین؛ کوهن و لاکاتوش؛ استنتاج از راهِ بهترین تبیین؛ واقعگرایی؛ علیت، همبستگی و کارآزماییِ تصادفی؛ ارزشها؛ بحرانِ تکرارپذیری
فصل ۱۱حقیقت، نسبیگرایی و عینیت
نظریههای صدق؛ پارادوکسِ دروغگو؛ نسبیگرایی و منتقدانش؛ برساختگراییِ اجتماعی؛ عینیت و چشمانداز؛ پساحقیقت و چرندگویی
معرفت در جامعه و در ذهن
فصل ۱۲معرفتشناسیِ اجتماعی: با هم دانستن
اعتماد و تخصص؛ انتخاب میانِ کارشناسان؛ اختلافِ همتایان؛ بیعدالتیِ معرفتی؛ نظریهٔ دیدگاه؛ اتاقهای پژواک؛ آبشارها و جمعیتها؛ اطلاعاتِ نادرست
فصل ۱۳فضیلتِ فکری و اخلاقِ باور
کلیفورد در برابرِ جیمز؛ فضیلتها و رذیلتهای فکری؛ فروتنی و گشودهذهنی؛ نفوذِ ملاحظههای عملی و اخلاقی؛ ایمان، دین و استدلال
فصل ۱۴روانشناسیِ استدلال: ذهن واقعاً چطور کار میکند
نظریههای دوفرایندی؛ میانبرهای ذهنی و سوگیریها؛ سوگیریِ تأییدی و سوگیریِ جانبِ خود؛ استدلالِ انگیزهمند؛ اعتمادبهنفسِ بیش از حد؛ شناختِ هویتمحافظ؛ نظریهٔ استدلالیِ عقل
عمل
فصل ۱۵راهنمای میدانیِ مغالطهها
بیش از چهل مغالطه و ترفندِ بلاغی، هر کدام با مثال، با شکلِ درست و مشروعش، و با راهِ جواب دادن به آن؛ تمرینها
فصل ۱۶جعبهابزارِ متفکرِ نقاد: تحلیلِ گفتوگوها و ساختنِ استدلال
روشی هفتمرحلهای برای تحلیلِ هر بحث؛ نظریهٔ نقطهٔ نزاع؛ پیدا کردنِ گرهِ اختلاف؛ ساختنِ استدلالِ خودتان؛ بارِ اثبات؛ تیغهای فلسفی؛ اخلاقِ گفتوگو؛ مطالعههای موردی
پیوستها
«وظیفهٔ کسی که نوشتههای دانشمندان را میکاود، اگر هدفش شناختِ حقیقت است، این است که خود را دشمنِ هر آنچه میخوانَد کند.»